Του Κώστα Αγοραστού
Επιλογές από την ελληνική πεζογραφία...
Το καινούργιο βιβλίο του Θανάση Βαλτινού με τίτλο Ανάπλους: Ο θάνατος και η λαγνεία στην εποχή της εφηβείας (εκδ. Εστία) είναι η πρώτη σημαντική έκδοση της φετινής άνοιξης.
"Το 1952 αυτοκτόνησε. Πρωτοετής Ιατρικής. Χωρίς λόγο. Χωρίς εμφανή λόγο. Χωρίς να πει σε κανέναν τίποτα. Με πήρε τηλέφωνο ο Γιώργος. Με πρόσκληση. Ήμουν στο χωριό τότε. Άκουσα τη φωνή του σπασμένη. Ρώταγε μήπως ήξερα κάτι. Nομίζω δεν το έχει ξεπεράσει ακόμα. Ήταν το πρώτο ράγισμα στη βεβαιότητά μας. Στη βεβαιότητα αθανασίας μας.
– Παρόλο που ο θάνατος μπερδευόταν τόσο συχνά στα πόδια σας.
– Παρόλο.
–
![valtinos anaplus](http://www.bookpress.gr/images/stories/SYNERGATES/AGORASTOS/2012-a/valtinos%20anaplus.png)
Τελικά τι θα έλεγες τώρα για εκείνη την εποχή;
– Τίποτα.
– Έγιναν τόσα πράγματα.
– Αποφασισμένα από άλλους. Εμείς ήμασταν εκτός παιδιάς. Θα μας σημαδέψουν – αλλά δεν μας αφορούσαν.
– Ήταν η αλκή των χρόνων σας.
– Σ' αυτό συμφωνώ. Τη σκέψη μου την απασχολούσαν κατά προτεραιότητα τα σκέλια της Αφρικάνας."
Το έκτο του βιβλίο κυκλοφορεί ο Δημήτρης Σωτάκης με τίτλο Ο θάνατος των ανθρώπων (εκδ. Κέδρος). Οι κάτοικοι ενός χωριού ζουν επί σειρά ετών γαλήνια, σ’ έναν τόπο που πότε δεν έχει αγγίξει ο πόνος και η δυστυχία. Όμως, η αρμονία αυτή ξαφνικά διαταράσσεται όταν μια ανεξήγητη κατάρα χτυπάει το χωριό και σταδιακά η αρρώστια και ο θάνατος γίνονται ένα με την καθημερινότητά τους. Έντρομοι και βουτηγμένοι στην απελπισία, αναζητούν τη σωτηρία και τη λύτρωση από το ανεξήγητο κακό. Μέσα από την αγωνιώδη προσπάθειά τους να ξεδιαλύνουν αυτό το μυστήριο, αναζητώντας μια λύση για όσα τους συμβαίνουν, οι άνθρωποι αυτού του παράξενου τόπου, θα βιώσουν τον παραλογισμό και τον αδιανόητο τρόμο του αφανισμού τους.
Νέο μυθιστόρημα και για τον εκ Θεσσαλονίκης συγγραφέα Δημήτρη Μίγγα με τίτλο Πλωτά νησιά (εκδ. Μεταίχμιο). Κατά κανόνα οι συγγραφείς μεταφέρουν στα γραφτά τους μια εμπειρία μεταπλάθοντας γεγονότα ιστορικά, πραγματικά ή φανταστικά. Ωστόσο ένας από τους ήρωες του συγκεκριμένου μυθιστορήματος, αφού πρώτα εκδώσει ένα λογοτεχνικό βιβλίο, στο οποίο περιγράφει το θαλασσινό ταξίδι τριών ανδρών από το Ναβαρίνο προς το νησιωτικό σύμπλεγμα των Στροφάδων, προσπαθεί έπειτα να προσαρμόσει την πραγματικότητα στα μέτρα των κειμένων του. Οργανώνει, λοιπόν, μια νυχτερινή κρουαζιέρα με τον ίδιο προορισμό και συνοδούς δυο αδελφικούς φίλους του. Η εξιστόρηση της εκδρομής με τη βοήθεια των λογοτεχνικών υπερβάσεων και τεχνικών απέχει προφανώς από την εμπειρία που βιώνουν. Η ανάγνωση του βιβλίου όμως (μέσα στη νύχτα και στη θάλασσα) επηρεάζει τους ανυποψίαστους συνταξιδιώτες, ειδικά μάλιστα, όταν διαπιστώνουν κοινά στοιχεία με τους αντίστοιχους χαρακτήρες των κειμένων και συνειδητοποιούν ότι ο φίλος τους συγγραφέας επιδιώκει να τους αποσπάσει από τον αισθητό κόσμο παρασύροντάς τους με την τέχνη του.
Η Μαρία Πετρίτση επανέρχεται με το μυθιστόρημα Μιράντα (εκδ. Κέδρος). Αθήνα, 1990. Μια παρέα νεαρών ηθοποιών ταξιδεύει στα ελληνικά νησιά, στο Παρίσι και στην Κωνσταντινούπολη, ψάχνοντας απαντήσεις, εμπειρίες και γνώση. Η επιστροφή στην Αθήνα, μετά από κάθε ταξίδι, τους κάνει να βλέπουν με άλλο μάτι τόσο τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους όσο και τον ίδιο τους τον εαυτό. Ποιος απ’ όλους θα καταφέρει να βρει την ευτυχία; Ποιος θα επιβιώσει μετά από μια ερωτική συντριβή; Ποιος θα βγει σοφότερος και ποιος ηττημένος;
Η Λουκία Δέρβη επανέρχεται, μετά από μια συλλογή διηγημάτων και μια νουβέλα, με ένα μυθιστόρημα. Τίτλος του Group Therapy (εκδ. Μελάνι). Από τις ίδιες εκδόσεις και ο Δημήτρης Οικονόμου θα εκδώσει το νέο του μυθιστόρημα Οι μέρες της μεγάλης προσμονής (εκδ. Μελάνι). Στο δεύτερο μυθιστόρημά του, αφηγείται με τρόπο λιτό και αφαιρετικό, σχεδόν προφορικό, την αγωνία και τον αγώνα των σύγχρονων νέων που παρά τις σπουδές τους και την ανάγκη τους να δουλέψουν δημιουργικά, ο καθένας στον τομέα του, αντιμετωπίζουν ανυπέρβλητες δυσκολίες και αδιέξοδα.
Νέο μυθιστόρημα θα κυκλοφορήσει και ο Βασίλειος Χριστόπουλος με τίτλο Δεν θα ησυχάσουμε ποτέ (εκδ. Κέδρος). 2013. Στην Εσπερία, φανταστική πόλη της Δυτικής Ελλάδας, ξεσπά πυρκαγιά σ’ ένα υπερκατάστημα παιχνιδιών. Μια μητέρα με το παιδί της και μια νεαρή υπάλληλος απανθρακώνονται. Οι αρχές δείχνουν για εμπρηστές τους πρόσφυγες του παρακείμενου καταυλισμού. Ένας δημοσιογράφος ερευνά την έλλειψη πυροπροστασίας του κτιρίου και καταγγέλλει πυροσβεστική και πολεοδομία. Διαφθορά διοίκησης, επιχειρηματικά συμφέροντα, μαφία λιμανιού, ρατσιστικές και τρομοκρατικές οργανώσεις, ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, και μια στυγνή δολοφονία, πλέκουν το κουβάρι καθημερινότητας της Εσπερίας. Ένα πολιτικό-υπαρξιακό μυθιστόρημα για τη σκληρή εποχή της χρεοκοπίας και των οικονομικών μεταναστών.
Ο Σάκης Σερέφας επανέρχεται με το μυθιστόρημα Ο Θεός αυτοπροσώπως (εκδ. Μεταίχμιο). Ένα σαρκαστικό μυθιστόρημα για τη βία που ασκούμε και μας ασκούν καθημερινά, με αφορμή μιαν αληθινή ιστορία στις αρχές της δεκαετίας του εξήντα, η οποία ακόμη στοιχειώνει στη μνήμη του πανελλήνιου. Για τους ωμοφαγικούς μηχανισμούς της κρατικής και κοινωνικής εξουσίας μέσα στους οποίους παθαίνουμε τις ζωές μας. Για τους δράκους που είμαστε. Με αφηγητή τον Θεό. Σε άγρια κέφια. Αυτοπροσώπως.
Νέα μυθιστορήματα από τις εκδόσεις Εστία, του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, Διασυρμός και της Σωτηρίας Σταυρακοπούλου, Αχ, Ελλάδα σ' αγαπώ. Η εξιστόρηση γίνεται μέσα από μονολόγους των κύριων προσώπων, εντός των οποίων εντάσσει ζουμερούς λαϊκούς διαλόγους και άλλα αφηγηματικά στοιχεία για το ξετύλιγμα της πλοκής. Στο Αχ, Ελλάδα σ’ αγαπώ έχουμε τα εξής πρόσωπα που, με τη ζωή και τα λόγια τους, σκιαγραφούν την σύγχρονη Ελλάδα: έναν Γάλλο διπλωμάτη ρωσικής καταγωγής, ο οποίος διατηρεί μια ανθελληνική στάση∙ ένα νέο σε ηλικία Αλβανό μετανάστη και το πώς αυτός βλέπει και αισθάνεται την Ελλάδα∙ μια πτυχιούχο πανεπιστημίου κοινωνικών σπουδών και τον αγώνα της για επιβίωση∙ μια ιδιοκτήτρια μικρού συνοικιακού σούπερ-μάρκετ και τις συνθήκες του εμπορικού ανταγωνισμού∙ μια νεαρή Γεωργιανή που γηροκομεί έναν γέρο συνταξιούχο δάσκαλο με εμμονές στο αρχαιοελληνικό μεγαλείο. Το μυθιστόρημα κλείνει με τους μονολόγους δύο νεαρών πεζογράφων (μιας μπεσελερίστριας και μιας που πιστεύει στις αισθητικές αξίες της λογοτεχνίας) και ενός καλλιεργημένου εκδότη που, ενώ γνωρίζει και θέλει να εκδίδει βιβλία σοβαρής λογοτεχνίας, αναγκάζεται να προσαρμοσθεί στις νέες συνθήκες της αγοράς για να σώσει από τη χρεοκοπία τον εκδοτικό οίκο που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Όλα αυτά μαζί συνθέτουν το πανόραμα όχι μόνο της σημερινής Ελλάδας αλλά και την κρίση που την μαστίζει.
Οι νέες συλλογές διηγημάτων θα είναι και πάλι παρούσες στους πάγκους των βιβλιοπωλείων για όσους αγαπάνε το είδος. Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ επανέρχεται με τη συλλογή Λαχανόρυζο του Σταυρού (εκδ. Εστία), η Αμάντα Μιχαλοπούλου με τη συλλογή Λαμπερή μέρα (εκδ. Καστανιώτη), η Κατερίνα Δασκαλάκη με τη συλλογή Άτιτλο (εκδ. Εστία) και η Ελένη Λαδιά, με τη συλλογή Ονειρόσακος (εκδ. Εστία). Θα κυκλοφορήσει επίσης ο συλλογικός τόμος αστυνομικών ιστοριών Η επιστροφή του αστυνόμου Μπέκα (εκδ. Καστανιώτη), σε συνεργασία με την Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας, και ο συλλογικός τόμος Ιστορίες με καλό τέλος (εκδ. Καστανιώτη), που επιμελήθηκε η κριτικός λογοτεχνίας και συγγραφέας Ελένη Γκίκα.
Νέα βιβλία, επίσης, περιμένουμε από τον Ανδρέα Στάικο, Βηθσαβέ και Διηγήματα, τον Γιώργο Γιατρομανωλάκη, Τρία απρόσεκτα διηγήματα, τον Δημήτρη Καλοκύρη, Παρασάγγες και από τον Γιώργο Βέλτσο, Πρωτόκολλα ονέιρων. Όλα από την Άγρα.
Διηγήματα θα κυκλοφορήσει και ο Δημοσθένης Παπαμάρκος με τίτλο ΜεταΠοίηση (εκδ. Κέδρος). Η ΜεταΠοίηση είναι συλλογή διηγημάτων, που ασχολούνται με αλληγορικό τρόπο με τον μύθο του Κάιν και του Άβελ. Συλλογή αφηγημάτων θα έχουμε και από τον Κάρολο Τσίζεκ (θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κίχλη) με αυτοβιογραφικά κείμενα γύρω από το θέμα της τσεχικής ταυτότητας του συγγραφέα. Πρωτεύοντα ρόλο παίζει ή μνήμη και μάλιστα με τη συνειρμική λειτουργία της. Την έκπληξη φιλοδοξεί να κάνει ο Θεόδωρος Πάγκαλος με το νέο του βιβλίο, που θα περιλαμβάνει οκτώ διηγήματα. Τίτλος του Οι χαμένοι (εκδ. Πατάκη) και κοινή παράμετρος, το αδιέξοδο των βασικών ηρώων. Ο συγγραφέας γράφει ιστορίες ανθρώπων που παγιδευμένοι στη μοίρα ή κάποιες φορές και στις επιλογές τους τελικά χάνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το παιχνίδι. Ακόμα κι όταν φαίνεται ότι θα έχουν μια τελευταία ευκαιρία να πατήσουν γερά για να σταθούν ξανά όρθιοι, ένα φύλλο, ένα θρόισμα, μια ανάσα, αρκεί για να πέσουν ξανά. Losers, γιατί έτσι το'φερε η τύχη, losers γιατί έτσι το έφεραν οι επιλογές τους. Χαμένοι...
Νέο βιβλίο επίσης θα κυκλοφορήσει η Λένα Διβάνη με ήρωα το γάτο της Ζάχο, και τίτλο Εγώ ο Ζάχος Ζάχαρης – Ευγενής μπάσταρδος στον κόσμο των ανθρώπων (εκδ. Καστανιώτη), και ο Αύγουστος Κορτώ, που συγκεντρώνει στον τόμο Ο άνθρωπος που έτρωγε πολλά (εκδ. Καστανιώτη) τα ευθυμογραφήματά του από γνωστό δημοσιογραφικό portal.
Ο Ανδρέας Μήτσου επιχειρεί να ψυχογραφήσει τους ήρωές του στο καινούργιο του μυθιστόρημα Ο κίτρινος στρατιώτης (εκδ. Καστανιώτη), με κεντρικό ήρωα έναν νάρκισσο, όμορφο άντρα που στροβιλίζεται στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Συλλογή διηγημάτων του εκλιπόντα Αργύρη Χιόνη, Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κίχλη. Ορισμένα κείμενα έχουν παρωδιακό χαρακτήρα, άλλα ανήκουν στην κατηγορία του ψευδο-δοκιμίου και συνοδεύονται από παιγνιώδεις σημειώσεις, ενώ άλλα μεταποιούν αυτοβιογραφική ύλη - όλα πάντως μοιράζονται το καταλυτικό χιούμορ και τη λεκτική ευφορία του συγγραφέα.
Με μια νουβέλα θα επανέλθει στο προσκήνιο και ο πολυγραφότατος Γιάννης Μακριδάκης. Τίτλος της Το ζουμί του πετεινού (εκδ. Εστία). Τη νουβέλα Οι εξορίες του ιεροκήρυκα Σέργιου Σκανδάλη από τις εκδόσεις της Εστίας, θα κυκλοφορήσει ο Χάρης Μαυρομάτης. Ο Σέργιος Σκανδάλης είναι ένας κοσμικός ιεροκήρυκας, που τοποθετείται σε μια μικρή επαρχιακή πόλη. Οι συμπεριφορές του είναι ωστόσο, εντελώς «ξένες» για τους ντόπιους και αυτό οδηγεί τον επιχώριο μητροπολίτη να τον απομονώσει κάπου στα βουνά. Όλα αυτά συμβαίνουν τον καιρό που ακούγονται οι τελευταίες εκρήξεις του εμφυλίου πολέμου. Αλλ’ αυτή δεν είναι η τελευταία εξορία για το Σέργιο. Η ξαφνική εμφάνιση ενός νεαρού αναχωρητή ανοίγει το δρόμο και για άλλες εξορίες. Εξορίες πνεύματος, ψυχής και σώματος.
Τέλος, από τις εκδόσεις Κίχλη, ο Χρήστος Τόλης, θα κυκλοφορήσει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εικαστικό λεύκωμα με τίτλο Μελάνι στην άσφαλτο. Το λεύκωμα θα περιλαμβάνει φωτογραφίες και κείμενα από περιηγήσεις δύο ετών στην Αθήνα και τον κόσμο.
Επανεκδόσεις
Ένα από πιο εμπορικά βιβλία του Μένη Κουμανταρέα, Η φανέλα με το νούμερο εννιά (εκδ. Κέδρος) θα κυκλοφορήσει σε συλλεκτική επανέκδοση με αφορμή την συμπλήρωση πενήντα ετών από την πρώτη εμφάνιση του Μένη Κουμανταρέα στα γράμματα. Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά από τον Κέδρο το 1986 και το 1988 μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στον κινηματογράφο από τον Παντελή Βούλγαρη. Μέχρι σήμερα έχει σημειώσει 16 εκδόσεις. Κυκλοφορεί με νέο εξώφυλλο σε σχέδιο του ζωγράφου Δημήτρη Μυταρά. Η φανέλα με το νούμερο εννιά – ιστορία ενός ανθρώπου που από τα είκοσι ως τα είκοσι τρία του μεσουρανεί μέσα κι έξω από τα γήπεδα – ανήκει στα εμβληματικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.
Σε νέα έκδοση θα κυκλφορήσει επίσης το βιβλίο του Νίκου Καχτίτση, Ο Εξώστης (εκδ. Κίχλη). Η έκδοση συνοδεύεται από Επίμετρο που περιλαμβάνει: ερμηνευτικό δοκίμιο του Γιάννη Δημητρακάκη, χρονολόγιο του Βίκτωρα Καμχή, τις περίφημες επιστολές του Ε.Χ. Γονατά προς τον Καχτίτση με παρατηρήσεις για τον Εξώστη, και αποσπάσματα από επιστολές του ίδιου του Καχτίτση, στις οποίες αναφέρεται σε όψεις του έργου του. Ο αφηγητής του Εξώστη, πάλαι ποτέ επιφανής κάτοικος της πόλεως Γάνδης, μολονότι έχει καταφύγει σε αποικία στην Κεντρική Αφρική προκειμένου να αποφύγει την τιμωρία για ανομολόγητες πράξεις που διέπραξε στην πατρίδα του, δεν βρίσκει την ψυχική ηρεμία που επιθυμεί. Πέρα από το πνιγηρό περιβάλλον και την οργιαστική βλάστηση, κατατρύχεται από αναμνήσεις και ενοχές που επιδεινώνονται, όταν δύο εφιαλτικά περιστατικά ανασύρουν στην επιφάνεια της συνείδησής του ένα ζοφερό και απωθημένο παρελθόν και γίνονται αφορμή πρόκλησης ενός αφόρητου ψυχικού βασανισμού.
Από τις εκδόσεις τις Εστίας θα κυκλοφορήσεις το βιβλίο του Ίωνα Δραγούμη, Μαρτύρων και ηρώων αίμα με επίμετρο του Ν. Ε. Καραπιδάκη.
Το Μαρτύρων και ηρώων αίμα είναι ένα ντοκουμέντο επαναστατικής δράσης, γραμμένο πολύ κοντά στις τάξεις του αντιπάλου, αλλά και ντοκουμέντο μιας ψυχολογικής διακύμανσης μεταξύ μεγάλου έρωτα, θαυμασμού για τον Ήρωα, αγώνα για την αυτοπραγμάτωση και ύμνου του πατριωτικού θανάτου. Ο Ίωνας Δραγούμης υμνεί ό,τι πραγματοποίησε ο προσφιλής του νεκρός, ο Παύλος Μελάς. Αλλά, ειρωνεία της τύχης ή αναπόφευκτη συνέπεια, θα γνωρίσει και ο ίδιος τον δολοφονικό θάνατο, χρόνια μετά, το 1920.
Δεν θα προτείναμε να διαβαστεί με τα σημερινά εθνικά μάτια, αλλά με τα μάτια της εποχής του, όταν όλα, ακόμα και ο ανορθολογισμός, φαίνονταν ως πιθανές λύσεις στον αιώνα που έμπαινε. Θα ανακαλύψουμε έτσι έναν άνθρωπο της ανώτερης τάξης της εποχής του, με όλες του τις αντιφάσεις –και εκ τούτου για μας ειλικρινή– και με όλη τη φιλοδοξία να πραγματωθεί ως μεγάλος πατριωτικός άνδρας. (Από το επίμετρο του Ν. Ε. Καραπιδάκη)
Τέλος, μέσα στην άνοιξη, θα επανακυκλοφορήσει από τις εκδόσεις της Εστίας το μυθιστόρημα του Δημοσθένη Κούρτοβικ Τι ζητούν οι βάρβαροι και από τις εκδόσεις Καστανιώτη, το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη, Μπαρ Φλωμπέρ και το Rien ne va plus της Μαργαρίτας Καραπάνου.